AR-GE’NİN MERKEZİ İKİ ŞEHİR
Türkiye’de Ar-Ge harcamaları 980,4 milyar liraya yükselirken, yatırımların yüzde 61,8’i İstanbul ve Ankara’da toplandı.
Türkiye’nin teknoloji üretme kapasitesine yönelik yatırımları büyürken, araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin bölgesel dağılımındaki yoğunlaşma da dikkat çekti. TÜİK’in 2025 yılı verilerine göre, Türkiye genelindeki Ar-Ge harcamaları bir yılda yüzde 50,4 artarak 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı. Ancak bu kaynağın önemli bölümü iki büyük kentte kullanıldı.
İstanbul, toplam Ar-Ge harcamalarından aldığı yüzde 31,8’lik payla ilk sırada yer aldı. Ankara yüzde 30 ile ikinci olurken, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan TR42 bölgesi yüzde 9,5’lik payla üçüncü sıraya yerleşti. Böylece İstanbul ve Ankara, ülke genelindeki Ar-Ge harcamalarının yüzde 61,8’ini gerçekleştirdi.
YÜKSEK TEKNOLOJİYE YÖNELİM
İmalat sanayisinde 2025 yılında yapılan Ar-Ge harcaması 322 milyar 656 milyon lira olarak hesaplandı. Bu yatırımların yüzde 47,7’si yüksek teknoloji alanında faaliyet gösteren işletmelerden geldi. Orta-yüksek teknoloji grubunun payı yüzde 40,7 oldu. Böylece imalat sanayisindeki Ar-Ge harcamalarının yüzde 88,4’ü yüksek ve orta-yüksek teknoloji faaliyetlerinde yoğunlaştı. Orta-düşük teknoloji grubunun payı yüzde 7,2, düşük teknoloji grubunun payı ise yüzde 4,4 olarak kaydedildi. Araştırmacı istihdamında ise orta-yüksek teknoloji faaliyetleri öne çıktı. Bu alanda 32 bin 399 araştırmacı görev yaparken, yüksek teknoloji grubunda çalışan araştırmacı sayısı 23 bin 298 oldu.
318 BİNE YAKIN AR-GE ÇALIŞANI
Türkiye’de Ar-Ge faaliyetlerinde görev alan personel sayısı tam zaman eşdeğeri üzerinden 317 bin 982’ye ulaştı. Personelin yüzde 32,2’si İstanbul’da, yüzde 19,8’i Ankara’da, yüzde 8,4’ü ise TR42 bölgesinde çalıştı. Kadınların Ar-Ge istihdamındaki toplam payı yüzde 34,1 olarak ölçüldü. Sektörlere göre dağılım incelendiğinde kadın çalışanların oranı yükseköğretim kurumlarında yüzde 48,1’e ulaştı. Bu oran genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 32,2, şirketlerde ise yüzde 28,2 olarak gerçekleşti. Ar-Ge personelinin eğitim profili de nitelikli iş gücünün önemini ortaya koydu. Çalışanların yüzde 31’i doktora veya eşdeğeri eğitim düzeyine sahipken, yüzde 40,6’sı lisans, yüzde 19,4’ü yüksek lisans mezunlarından oluştu. Şirketlerin Ar-Ge harcamaları içindeki dolaylı teşviklerin payı son 10 yılda yüzde 14,8’den yüzde 26,5’e yükseldi.
