İSTANBUL ÜRETİYOR İSTANBUL TÜKETİYOR

Türkiye’de hanehalklarının 2025 yılındaki toplam tüketim harcamalarının yüzde 25,6’sı İstanbul’da gerçekleşti. İstanbul’u yüzde 14,5 ile Ege, yüzde 12,6 ile Akdeniz izledi. Harcama kalemlerinde İstanbul eğitim, lokanta ve konaklama ile konut-kira harcamalarında öne çıkarken, gıda bütçesinde Güneydoğu Anadolu ilk sırada yer aldı.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 yılı Hanehalkı Tüketim Harcaması Bölgesel Araştırması, Türkiye’de tüketimin coğrafi dağılımındaki farklılıkları ortaya koydu. Araştırmada bölgesel düzeyde daha sağlıklı tahmin elde etmek amacıyla 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait Hanehalkı Bütçe Araştırması verileri birlikte değerlendirildi.

TÜKETİMİN MERKEZİ

Türkiye genelindeki toplam tüketim harcamalarının yüzde 25,6’sı İstanbul’da yapıldı. İstanbul’un ardından yüzde 14,5’lik payla Ege, yüzde 12,6 ile Akdeniz geldi. Kuzeydoğu Anadolu ise yüzde 1,4 ile toplam tüketimden en düşük payı alan bölge oldu. Onu yüzde 2,5 ile Ortadoğu Anadolu ve yüzde 2,8 ile Doğu Karadeniz takip etti. İBBS 2. Düzey sınıflamasında da İstanbul açık ara önde yer aldı. Türkiye’deki toplam tüketim harcamalarının yüzde 25,6’sı İstanbul’da gerçekleşirken, Ankara’nın payı yüzde 8,3, İzmir’in payı yüzde 6,5 oldu. Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan bölge ise yüzde 5,7’lik payla dördüncü sırada bulundu.

EĞİTİM VE LOKANTADA FARK

İstanbul yalnızca toplam tüketimde değil, harcama gruplarının önemli bölümünde de en yüksek payı aldı. Türkiye genelindeki eğitim hizmetleri harcamalarının yüzde 38,3’ü İstanbul’da gerçekleşti. Lokanta ve konaklama hizmetlerindeki İstanbul payı yüzde 32,2 olurken, konut ve kira harcamalarının yüzde 28,4’ü, eğlence, spor ve kültür harcamalarının yüzde 27,3’ü kentte yapıldı. Ege Bölgesi ise toplam tüketimde ikinci sırada bulunurken bazı harcama gruplarında öne çıktı. Bölgenin Türkiye genelindeki alkollü içecek ve tütün harcamalarındaki payı yüzde 17,9, sağlık harcamalarındaki payı yüzde 15,9 oldu. Mobilya ve ev eşyaları ile eğlence, spor ve kültür harcamalarında da Ege’nin payı yüzde 15,5 olarak hesaplandı.

BÜTÇEDE KİRA AĞIRLIĞI

Bölgelerin kendi tüketim bütçeleri içindeki dağılım incelendiğinde konut ve kira harcamalarının İstanbul’da belirgin bir ağırlığa sahip olduğu görüldü. İstanbul’da hanehalkları toplam tüketim harcamalarının yüzde 29,6’sını konut ve kiraya ayırdı. Bu oran birinci düzey bölgeler arasında en yüksek seviyeye çıktı. Kuzeydoğu Anadolu’da ise konut ve kira harcamalarının payı yüzde 22,1 oldu. İkinci düzey bölgelere göre ise konut ve kiraya en yüksek payı yüzde 30,2 ile İzmir ayırdı. Van, Muş, Bitlis ve Hakkari’nin yer aldığı bölgede bu oran yüzde 19,6’da kaldı.

GIDADA GÜNEYDOĞU ÖNDE

Tüketim alışkanlıklarındaki en belirgin bölgesel farklardan biri gıda harcamalarında ortaya çıktı. Güneydoğu Anadolu’da hanehalkı bütçesinin yüzde 27,1’i gıda ve alkolsüz içeceklere ayrıldı. İstanbul ise yüzde 14,2 ile bu kaleme bütçesinden en düşük payı ayıran bölge oldu. İBBS 2. Düzey verilerinde ise Şanlıurfa ve Diyarbakır’ın yer aldığı bölgede gıda ve alkolsüz içeceklerin toplam tüketim bütçesindeki payı yüzde 29,6’ya ulaştı. Aynı bölgede ulaştırma harcamalarının payı yüzde 12,9 ile en düşük seviyelerde kaldı.

ULAŞTIRMADA MARMARA FARKI

Ulaştırma harcamalarında Batı Marmara dikkat çekti. Birinci düzey bölgelere göre motorlu taşıt alımları, akaryakıt, yolcu taşımacılığı ile araç bakım ve onarımını kapsayan ulaştırma harcamalarının bütçedeki payı Batı Marmara’da yüzde 23,3 oldu. Güneydoğu Anadolu ise yüzde 16,5 ile ulaştırmaya en düşük payı ayıran bölge olarak kayıtlara geçti.